Brief van een moeder, Wet Straffen en Beschermen

Beste Frans,

Tijdens ons gesprek over onze zoon A. die gedetineerd is, heb ik je beloofd zijn en onze ervaringen tijdens de afgelopen periode even op papier te zetten.

Om alles even in het juiste perspectief te zetten eerst even wat gebeurtenissen m.b.t. zijn faseringstraject, chronologisch geordend:

  • 16 sept. 2020: A. wordt direct na de uitspraak van de rechtbank gedetineerd.
  • November 2020: A. doet een aanvraag gedaan om in aanmerking te komen voor half- open kamp.( BBI) Een aanvraag voor open kamp (ZBBI) is nog geen optie omdat hij nog te kort gedetineerd is daarvoor. Onderzoek door reclassering en politie start en is na 2 weken rond
  • Pas eind januari komt er een reactie van het OM met een negatief advies
  • Eind maart/ begin april 2021: Er komt toch een positieve beschikking op zijn aanvraag van de plaatsingsfunctionaris. Hij hoort dat hij op plaats 10 van de wachtlijst staat.
  • Begin mei 2021: A. hoort dat hij gestegen is tot plaats 4 en dat hij zich klaar moet maken om naar half-open kamp te gaan.
  • 7 mei 2021: Via via ( ook in een toevallig gesprek met iemand van de directie) hoort A. dat er geen plaatsingen meer naar half-open kamp zullen plaatsvinden vanwege de invoering van het nieuwe systeem per 1 juli op basis van de nieuwe wetgeving. Hij krijgt daar officieel geen bevestiging van; bewaarders, case-manager en plaatsingsfunctionaris geven aan van niets te weten en ervan uit te gaan dat het gewoon doorgaat.
  • 4 weken lang hoort A. niets.
  • Op 7 juni krijgt hij te horen dat hij de volgende dag toch mag gaan, op dinsdag 8 juni zit hij in half-open kamp en mag hij o.a. weer rechtstreeks contact hebben met de buitenwereld d.m.v. ene eigen telefoon en toegang tot internet. Ontzettend fijn om hem weer direct te kunnen benaderen!
  • 26 juni krijgt hij een officiële brief van de plaatsingsfunctionaris dat op verzoek van de inrichting, hij teruggeplaatst wordt naar de gesloten gevangenis, vanwege het nieuwe systeem dat per 1 juli moet ingaan op basis van de nieuwe regels vanuit de Wet Straffen en Beschermen
  • Inmiddels zijn er veel mede-gedetineerden met een zelfde bericht teruggeplaatst naar de gesloten gevangenis, nadat ze soms al maanden van een relatieve vrijheid konden genieten. A. verwacht dat dit elk ogenblik ook met hem kan gebeuren.

Dit zijn de feitelijkheden. Die vertellen nog niet wat een dergelijke rollercoaster doet met de emoties van mijn zoon en van ons, zijn familie. En met de gevoelens van alle gedetineerden die dit betreft. We leven al maanden tussen hoop en vrees, zonder te begrijpen waarom een dergelijke handelswijze nodig is. Het is immers niet omdat onze zoon zich misdragen heeft tijdens zijn detentie. Integendeel, iedereen is zeer over hem te spreken! Volgens mijn informatie is de nieuwe wet al aangenomen in juni 2020. Hoe is het dan mogelijk dat er niet op tijd en beter is nagedacht over de overgangsfase?! Althans, dat lijkt het geval te zijn, anders laat je de mensen die het betreft toch niet zo’n traject ingaan, wetende dat het op 1 juli stopt? Is het omdat het maar gedetineerden betreft, zij hun detentie veelal (niet altijd) aan zichzelf te wijten hebben en het daarom niet zo belangrijk is wat dit voor hen en hun naasten betekent? Worden zij als een minder soort mensen gezien? Is het systeem belangrijker dan de mensen waar het om gaat? ( Hé, waar hebben we dit meer gehoord de laatste jaren??) Is het omdat fasering een gunst is en geen recht? Vanuit zijn afhankelijke positie kan mijn zoon ook nauwelijks protesteren omdat dat direct gevolgen kan hebben voor de rest van zijn traject. Deze manier van omgaan met mensen is een vorm van emotionele mishandeling en neemt al het vertrouwen in de overheid en het systeem weg. In mijn naaste omgeving is iedereen verbijsterd over een dergelijke behandeling van gedetineerden, ongeacht welke politieke achtergrond deze personen hebben. “Dat dit in Nederland kan! Nooit gedacht!”  Mocht er in het beleid dan misschien geen plaats zijn voor menselijke overwegingen als het gaat om gedetineerden dan lijkt het me toch ook van algemeen maatschappelijk belang dat gedetineerden terugkomen in de maatschappij met het gevoel rechtvaardig behandeld te zijn, als mens. Dat lijkt me een succesvolle re-integratie ten goede te komen….

Naast alle emoties die betrekking hebben op het bovenstaande moet mij nog wat van het hart wat betreft de behandeling van gedetineerden en hun naasten in Corona-tijd. Vanwege corona zijn er schermen geplaatst tussen het bezoek en de gedetineerde, communicatie verliep in de gesloten instelling dan via een telefoon. Dat was erg beperkend in het contact en met name in het contact met zijn jonge zoontje, die op het moment van mijn zoons detentie pas 6 maanden oud was. Inmiddels zijn vrijwel alle gevangenen gevaccineerd en is het gevaar van besmetting enorm afgenomen. Toch blijven de schermen aanwezig; niet vanwege corona maar omdat er minder contrabande de gevangenis is binnen gekomen. Dit mag toch niet de reden zijn? Het ‘normale’ beleid is toch dat een gevangene en zijn naasten recht hebben op meer direct contact? Op de plek waar we nu bij mijn zoon op bezoek zouden mogen komen zijn er zelfs geen telefoons maar nog wel steeds schermen en kun je alleen communiceren door te schreeuwen, waardoor iedereen in de bezoekersruimte ervan mee kan genieten. We gaan dus maar niet meer…

Ik hoop dat het bovenstaande verhaal kan helpen in het nadenken over de gevolgen van invoering van wetgeving op deze manier, voor de gedetineerden en hun naasten maar ook voor de medewerkers in de gevangenis. Zij moeten zien om te gaan met alle emoties die een dergelijke handelswijze oproepen bij gedetineerden. Dat lijkt me geen makkelijke opgave…

Vriendelijke groeten,

Marianne Hop (moeder van A.)

OpinieBrief van de hoofdredactie

Interview met de familie van Michael P. toont de andere kant van een misdrijf

Cees van der Laan5 juni 2021

Bij een ernstig misdrijf, een verkrachting, een gruwelijke moord, een uiterst gewelddadige mishandeling, gaan onze gedachten bijna automatisch uit naar het slachtoffer of de nabestaanden. Het verdriet van de ouders en zus van de elfjarige Nicky Verstappen zal niemand onberoerd hebben gelaten.

En dat geldt bijvoorbeeld ook voor de familie van Anne Faber, die in 2017 door Michael P. in de bossen bij Soest meerdere keren werd verkracht en daarna op gruwelijke wijze is vermoord. Haar lichaam werd twee weken later bij Zeewolde teruggevonden. Onbewust beeld je je het verdriet en de woede van de nabestaanden in, of nog erger: de angst van iedere ouder dat dit je eigen kind overkomt.

Het verdriet van slachtoffers en nabestaanden komt geregeld tot ons, via radio, televisie of verhalen in de krant. In strafrechtzaken is tegenwoordig een rol weggelegd voor slachtoffers of hun nabestaanden, die kunnen vertellen hoe het misdrijf heeft ingegrepen in hun leven. Het zijn vaak aangrijpende verhalen.

Ze voelen zich schuldig, maar worden ook beschuldigd

Voor de gevolgen van een misdaad voor de familie van een dader of voor de dader zelf is minder media-aandacht. Of als er wel aandacht voor is, is dat in beschuldigende zin. Ouders hebben hun kind niet goed opgevoed, of waren zelf zo ontspoord dat het bijna vanzelfsprekend was dat hun kind het slechte pad opging. Ze kunnen erop aangekeken worden, gestigmatiseerd of zelfs bedreigd.

Trouw wil ook die kant van het misdrijf beschrijven. Dit hoeven overigens niet altijd daders te zijn. Begin dit jaar interviewden we vier mensen die zeiden pedofiel te zijn, maar zich onthouden van seksuele activiteiten met kinderen. De worsteling daarmee, maar ook de angst op ontdekking van hun pedofiele gevoelens in deze heetgebakerde tijden, werd indringend beschreven.

In de Verdieping van woensdag schreef oud Trouw-redacteur Joop Bouma een longread over de doodstraf in Amerika. In dit verhaal kwamen daders van soms gruwelijke moorden aan het woord. Honderden zitten decennia lang in eenzame opsluiting, waarna ze alsnog ter dood worden gebracht.

In Trouw van vandaag leest u een interview met de moeder en zus van Michael P, de moordenaar en verkrachter van Anne Faber, geschreven door freelancejournalist Catrien Spijkerman. In dit interview wordt indringend beschreven wat de gevolgen zijn voor de familie van een dader als het misdrijf publiek wordt. Ze voelen zich schuldig, maar worden ook beschuldigd.

Niet het daderschap van Michael P. verzachten

Met de afweging wel of niet publiceren zijn we niet over één nacht ijs gegaan. Wij wilden rekening houden met het verdriet van de nabestaanden van Anne Faber, die in eerdere interviews de moeder beschuldigden in 2010 tbs voor haar zoon te hebben tegengehouden – de moeder zegt dat ze toen de juridische keuzes van haar zoon en diens advocaat volgde. Het verhaal mocht niet het daderschap van Michael P. ‘verzachten’ of op andere wijze ontlasten. Het verhaal moest gaan over de gevolgen van zo’n gruwelijke moord voor de familie van de dader.

We openen er ook de voorpagina mee. Familieleden worstelen met schuld- en schaamtegevoelens, loyaliteitsconflicten, psychische problemen en raken in financiële problemen, meldt het bericht.

Hoe pijnlijk dit ook kan zijn voor nabestaanden van een gruwelijk misdrijf, wij zien het ook als onze taak om de andere kant te beschrijven. Het interview met de moeder en zus van Michael P. brengt dat in beeld.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

De Verklaring van 30 november

Wij van de Stichting Herstel en Terugkeer zijn een vraagbaak voor media, politiek en organisaties om vanuit onze deskundigheid te reageren op onderwerpen rond delict, straf, herstel en terugkeer. Soms doen we dat door ons te laten interviewen, een stuk te schrijven of een filmpje op te nemen, maar vaak ook vragen we mensen uit ons netwerk om te reageren of zijn er stukken beschikbaar, bijvoorbeeld wetenschappelijke onderzoeken, die geraadpleegd kunnen worden.

Omdat wij onafhankelijk willen zijn en niet willen spreken vanuit een politieke richting of bepaalde religieuze achtergrond is het belangrijk om duidelijk te zijn over de basiswaarden waar wij voor staan en van waaruit wij onze adviezen geven.

Wij zijn ondertekenaar van de Verklaring van 30 november 2019, opgesteld door een groep vrienden uit België en onze adviezen zijn altijd in lijn met de verklaring!

De verklaring is een document van gelijkgestemden dat langzaam zijn weg vindt door Nederland en België. Het is een gedachtengoed, een beweging en geen organisatie of instituut. Hieronder de Verklaring en de ondertekenaars.


Je ook nu nog de Verklaring onderschrijven. Je doet dit gewoon door een mail met die intentie te sturen naar deverklaringvan30november@gmail.com.

               

Verklaring van 30 november 2019

Wij geloven dat onderstaande hervormingen nodig zijn om een SAMENleving te maken waarin mensen bevrijd worden van de honger naar geld en elkaar en hun omgeving opnieuw kunnen waarderen:

° de economie wordt terug ten dienste gesteld van mens en natuur, met een boekhouding waarin de bescherming van mens en natuur verankerd wordt;

° domeinen van gemeenschappelijk belang worden uit de greep van de vrije markt gehouden of gehaald; onderwijs, zorg, mobiliteit, cultuur, fiscaliteit, communicatie, energie, landbouw en justitie zijn domeinen waar winst niet mag nagestreefd worden;

° zorg, interdependentie, introspectie, beschouwing, humor, liefde en rechtvaardigheid worden boven materiële vooruitgang geplaatst;

° er wordt bewustzijn gecreëerd voor de grenzen van de materiële en de virtuele groei;

° de overheid wordt in haar herverdelende rol verantwoordelijk gehouden voor een faire verdeling van de rijkdom en voor het doen naleven van de fundamentele rechten van de mens

° de emancipatie van de mensheid wordt bevorderd door begrippen als “Werk”, “Productiviteit” en “Vooruitgang” te herdenken en te herdefiniëren.

Ondertekenaars van de Verklaring van 30 november 2019

Hans Claus                                                        Anniek Gavriilakis

Ilse Kerkove                                                     Lieven Nollet

Hans Vanhaesebroeck                                      Marie-Ange Demuysere

Nikolaas Bullynck                                         Universiteit voor Maatschapp.Belang vzw

Nathalie van Eeden                                      Bernard van der Kar

Fairisme vzw                                                 Dirk Tuypens                                   

András László                                                Commons Lab Antwerpen Vzw  

Mattias Van Hulle                                         Soetkin Vervaet 

Piet Herregods                                              Herman Vervaet 

Marleen Verschraegen                                  Patrick Deboosere

Anneleen De Bonte                                       Sara Brankaer 

Eric Boydens                                                 Koen Timmerman 

Marie Loop                                                    Kristien De Boodt

Ria Baeck                                                      Frans Douw

Gert Jan Slump                                              Katelijne Vervaet

Lieven De Pril                                               Geert Six

Thomas Van Walle                                        Wichert van Bethlehem

Marleen Brutyn                                             Paul Pataer                

Roger De Zitter                                             Arne de Jaegere

Paul Verhaeghe                                             Jan Welffens

Greet Verbruggen                                         Peter de Ridder

Peter Vervaet                                                 Jac Debruyn

Franky De Cooman                                       Johan Melotte

Nicole Van Overstraeten                              Jeroen Laureyns

Reginald Deschepper                                   Happonomy vzw

Dominique Willaert                                      Xenia Orgielewski

Mark Anthierens                                           Christelijke Mutualiteiten

Dirk De Wachter                                           Jan Van Vaek

Koen De Waegenaere                                   Pax Christi

Matthias Schoenaerts                                    Jean-Louis Bosmans

Joost Benoit                                                   Vanessa Pauwels

Jonas Van der Slycken                                  Veronique Aicha

Eddy Van Hemelrijck                                   Geert Degrande

Mischa Verheijden                                        Elke Leyman

r-evolutie                                                        re-story

Peter Wouters                                                Jef Vermaere

Christophe Bohn                                           Rita Audenaert

Eva Van Tulden                                            Nele Carlier

Bob de Wit                                                     Anke Siegers

Jan Rotmans                                                  Dorothy Arts

Kristine Beckers                                            Filip van Meenen

Ingrid Larik                                                   Werner Sels

Ron Van Es                                                    Jan Dewitte

Greet Heylen                                                 Katrien Van Kerkhoven

Veerle Huygen                                              Wim Van Cappellen

Jan Bossuyt                                                   Serge Dielens

Frederic Meyvaert                                        Kimberley Vande Walle

Els Hertogen                                                  Jan Ducheyne

Noortje Wiesbauer                                       Joris De Draeck

Wally Goyvaerts                                           Gaya Vanstraelen

Jos Wouters                                                   Cindy Lambert

Nicole Schreppers                                         Rob Adank

Maarten Van Damme                                   Christophe Busch

Aurélie De Cock                                            Roger Deylgat

Dirk Holemans                                              Elisa Bulckens

Marc Van Craen                                           Raymond Vandebeek

Frans Declerck                                              Ellen Comhaire

Marieke Van Coppenolle                             Chaïm De Mulder

Stephen Feldman                                          Will van Broekhoven

Geert Boydens                                               Gert De Nutte

Marleen Van Esser                                       Steven Mahieu

Rik Pinxten                                                    Lennart Soberon

Amaury de Cocqueau                                 Rudi Deruytter

Henk de Smaele                                          Kurt Defrancq

Koen Vandyck                                              Vera Vermassen

Leo van de Voort                                         Anne Marescaux

Leen van den Berg                                      Benedikte Zitouni

Jan De Cock                                                  Madeleen Mulder

Jacques Dierckx                                          Without Walls

Agnes Steenssens                                       Theo Vaes

Christine Mussche                                       Robur op Den Eik vzw

Nora Synaeve                                               Eveline Coppin

Steven Vromman                                        Gilbert Panis

Anne Martine Humblet                              Thibaut Georgin

B.Right                                                          Cathérine Keupers

Patricia Schellekens                                   Reach Out vzw

Daniel Billiet                                                 Mathieu Bussels

Peter Callewaert                                         Bea Claus

Thomas Matthys                                          Peter Vandermeersch

Bart Schoovaerts                                        Wim Callewaert

Hans Vanhaesebroeck                               Bart Dauwe

Bieke Callebert                                            Eddy D’Haenens

Roland Moreau                                            Martine Van Gheluwe

Luc Vanderschueren                                   Bart De Bondt

Paul Cox                                                        Lynn Formesyn

Erik Baelus                                                    Lien Vrijders

Karin Hanus                                                  An Drieghe

Bert Vanhulle                                               Michaël Vervoort

An Vanhulle


Mag de stem van de familie van een dader niet gehoord worden?

De moord op Anne Faber staat in mijn herinnering gegrift als een afschuwelijk delict en de pijn van de nabestaanden moet nog steeds onbeschrijfelijk zijn. Ik las het boek van de vader en oom van Anne en ondersteunde van harte hun oproep aan de politiek om hier iets van te leren om toekomstig leed te voorkomen.

“Leren” meer is dan wat spelregels veranderen in de systemen. Leren doe je door je echt te verdiepen in hoe dingen hebben kunnen gebeuren, waarbij ieders aandeel betrekt: dat van de dader, de instituties, maar ook van elk van ons en de samenleving als geheel. En ieders stem mag en moet daarin gehoord worden: hoe pijnlijk we dat ook vinden.

En ik denk aan een man die na een uiterst gewelddadige verkrachting van twee minderjarige meisjes niet van de rechter te horen kreeg: “Uw delict toont aan dat u zo ziek en gevaarlijk bent dat u niet meer op straat mag komen. Althans niet voordat door deskundigen is vastgesteld dat dat gevaar bij u niet meer aanwezig is. Daarom krijgt u TBS of een gevangenisstraf met TBS” .

In plaats daarvan kreeg Michael P. een gevangenisstraf met een einddatum. De toenmalige advocaat adviseerde Michael om niet mee te werken aan een Pieter Baancentrum-onderzoek om daarmee TBS te voorkomen en die strategie heeft bij de leden van de rechtbank gewerkt. Achteraf praten met de wetenschap van nu lijkt wellicht wat gemakkelijk maar dat de keus van de rechtbank na de verkrachting cruciaal voor het vervolg is geweest staat buiten kijf.

Dat hij in de loop van die straf in een kliniek werd geplaatst deed niets af aan het feit dat hij korte tijd daarna sowieso vrij zou komen, gevaarlijk of niet. Het delict werd gepleegd in het laatste deel van de gevangenisstraf, toen P. in een kliniek was.

Daarom wees iedereen naar de gevangenis en de kliniek en toen heel Nederland riep dat het TBS- systeem niet deugde heb ik dat de minister en voorlichting dat niet horen weerspreken. Michael P. heeft nooit TBS gehad en het zwijgen daarover vond ik niet stroken met de verantwoordelijk van Justitie om ons goed voor te lichten. Bovendien werden de mensen die in klinieken uiterst zwaar en moeilijk werk doen daarmee volstrekt in de kou gezet.

Onlangs heeft strafrechtadvocate Marjolein Dikkerboom in haar Magazine “Meesters, achter de schermen” een interview met Heleen de moeder van Michael P. gehad, gevolgd door een interview met Marjolein en Heleen, in de podcast “Prisonshow”.

De familie is ernstig bedreigd en lastig gevallen: thuis, op het werk tot en met in de school van de kinderen van de zus van Michael P..  Ze moesten noodgedwongen verhuizen, omdat de (be)dreigende situatie niet langer houdbaar was. De- zus kan nog steeds niet werken vanwege hetgeen ze heeft meegemaakt door toedoen van haar broer. Moeder kreeg de schuld van het delict van haar zoon, is voor “moordenaar” uitgescholden  en diverse media kopten in dat het aan de opvoeding zou hebben gelegen. Het is opmerkelijk te noemen dat zoiets nooit over de vader wordt gezegd, hetgeen misschien ook wel wat zegt over het nog altijd heersende beeld van onze maatschappij. Heleen moest zelfs onderduiken op advies van de politie en probeert zo goed en zo kwaad als dat kan een zinvol leven op te bouwen. Ze werkt in de zorg.

In het gezin waarin P. opgroeide was geen sprake van mishandeling of misbruik.  Heleen is een liefdevolle moeder die het vreselijk vindt wat haar zoon heeft gedaan en dat op geen enkele wijze recht probeert te praten.  Ze kiest er voor om moeder voor Michael te blijven en dat was geen gemakkelijk keuze. Ook zij heeft geworsteld met de vraag: laat ik mijn zoon los of blijf ik er voor hem. Dit was een heel proces. En uiteindelijk een keuze van het hart. Michael is en blijft haar zoon.  Haar, haar ex-man, kinderen en kleinkinderen is ook geweld en onrecht aangedaan. Voor hen was er geen enkele vorm van hulp en steun beschikbaar. Ze waren immers familie van de dader.   

Je zal maar een kind, broer, oom of zus  hebben die zo’n verschrikkelijk delict pleegt. En zonder enige ervaring, bijvoorbeeld met de media, mikpunt worden van volkswoede en media.

En als je dan de stap durft te zetten om met het verdriet aan de vergeten kant naar buiten te treden, merkt aan alles dat er voor kant van het verhaal, maar weinig of geen draagvlak is.

Zo was er een bekend TV- programma dat naar aanleiding van het magazine interesse had getoond. Waarom was het niet eerder opgepakt, werd zelfs gezegd. Er was een heus interview opgenomen met Heleen en het item zou maar liefst 3 minuten duren. Een unicum in de TV – wereld. Op de dag van uitzending werd er als dondersslag bij heldere hemel gebeld dat het toch niet op TV zou komen.  

Naar de reden kunnen we slechts gissen.  Zou Justitie of zelfs de politiek een rol hebben gespeeld?

Alle telefoongesprekken van Michael worden immers opgenomen en Heleen en Michael hadden nog gebeld vlak voordat het productieteam aan het draaien was. Ook was er met de familie van de nabestaanden contact opgenomen en ook al hadden zij bezwaren, dat weerhield het TV- programma niet van het afnemen van het interview, want ook deze kant van het verhaal mocht verteld worden. Het interview ligt nu in een spreekwoordelijk la. Om maatschappelijke onrust te voorkomen. Alle veroordeelden voor levensdelicten hebben een familie, Heleen voelt een roeping om iets in het leven te roepen voor steun, hulp en begeleiding die zij nooit heeft gehad.   Maar de stem van de familie van de dader mag vooralsnog niet gehoord worden.

Als het ministerie van V&J en de media vinden dat de stem van Heleen niet mag worden gehoord omdat dat pijn doet en onrust veroorzaakt dan drukt ze daarmee uit dat er niet van dit verschrikkelijke drama geleerd mag worden. En als dit het beleid is ten aanzien van al dit soort delicten en al de mensen die daardoor geraakt worden (gemiddeld zo’n vijftig heel direct, soms zelfs de hele samenleving) dan is dat desastreus voor het leerproces. En daar is niemand mee geholpen.

Hieronder de link naar het interview met Heleen en daaronder de link waar je het blad “Meesters, achter de schermen” kunt kopen:

Heleen, de moeder van Michael P. + Marjolein Dikkerboom over “Meesters achter de schermen”. (Deel 2)


Bloedband van Rivellino Rigters

“Bloedband” kun je niet wegleggen voordat het uit is. Het lezen voelt als een ontmoeting met bekenden, familie zelfs. Je treft hen aan in het warme, liefdevolle huis van Rivelino Rigters.  Prachtig vormgegeven en verbeeld in teksten, gedichten, muziek en foto’s.

Dit boek gaat niet over de “systeemwereld” van justitie, instellingen scholen en media waar ik lang deel van uitmaakte, onder andere als gevangenisdirecteur. “Bloedband” gaat over ons en de mensenwereld, relaties in en uit detentie.  De professionals, die ook aan het woord komen, zijn mensen en geen “functionarissen”.

In “bloedband” maak je kennis met “hotshots” die pittige uitdagingen op hun pad vonden.  Die niet kregen waar elk kind of volwassene recht op heeft.  Dierbaren van kinderen die vanaf hun geboorte of later als “anders” werden beschouwd en niet vanzelfsprekend werden uitgenodigd om mee te doen.  Die moeite hadden om te leren omgaan met pijn en gemis.  En die anderen onrecht aandeden.

Het boek is open, oprecht en realistisch: dit is wat je meemaakt als jij of je kind, partner, ouder of ander familielid in of uit de gevangenis gaat.

Rivelino geeft wat mij betreft echter een podium aan mooie, talentvolle mensen, waar hij er zelf een van is! Vrouwen en mannen die lang niet werden gezien maar die we voor geen goud willen en kunnen missen in onze levendige en rijke gemeenschap.  

Frans Douw

Stichting Herstel en Terugkeer

https://blackrockstar.com/

Mensenrechten

De Stichting Herstel en Terugkeer wil hen die ten onrechte niet gehoord en erkend worden graag een podium geven. Iedereen heeft recht van spreken en verdient erkenning voor wie hij of zij is: ook een minister of gevangenisdirecteur.

Maar daar waar niet alleen sprake is van een groot machtsverschil maar het ook groepen betreft die maatschappelijk verguisd worden en dus nauwelijks op compassie kunnen rekenen zijn mensenrechten eerder in het geding. Vandaar mijn brief hieronder die gericht is aan ieder die hiervan wil weten en is bedoeld om de discussie op gang te brengen.

Beste mede-Nederlander,

In het afgelopen jaar was de vrijheid van meningsuiting van gedetineerden, hun families en het personeel in het geding en dan met name het verbod om met de media te spreken over hun situatie, omdat er anders straf en represailles zouden volgen.

Een gedetineerde moet, net als het personeel, toestemming van de directeur vragen om contact met de media te hebben. De directeur moet dat volgens de wet toetsen aan criteria zoals de orde en rust in de inrichting, de privacy, de goede zeden, het niet schenden van belangen van slachtoffers en het niet ingaan op de strafzaak. Volgens de wet heeft iedereen in Nederland niet alleen stemrecht, maar ook recht op vrijheid van meningsuiting, ook gedetineerden.De praktijk is dat de directeur nooit toestemming geeft voor contact met de media, tenzij dit strookt met de belangen van de minister voor Rechtsbescherming, uitgevoerd door de afdeling voorlichting van DJI.

Ik weet vanuit mijn vroegere positie hoe de hazen lopen. Dat ikzelf ook regelmatig gevangen zat tussen ethische dilemma’s, rechtvaardigheid en wat van bovenaf werd opgelegd. In dit geval betekent het uitvoeren van de opdracht dat gedetineerden geen vrijheid van meningsuiting hebben en dat hun uitingen gezien worden in het verlengde van het PR-beleid van het ministerie.

Tijdens de Corona-crisis heeft dit ervoor gezorgd dat het niet mogelijk was om een goed beeld te krijgen van de situatie in de inrichtingen. Gedetineerden mogen niet praten, familieleden zijn bang voor represailles naar hun geliefde, personeel mag ook niets zeggen en de minister voor Rechtsbescherming voert het beleid dat hij feitelijke informatie zo veel als mogelijk binnenskamers houdt, geheel in lijn met de inmiddels uitvoerig besproken, lijn van het kabinet Rutte.  Helaas was er niet alleen sprake van het achterhouden van informatie, maar ook van het verstrekken van onjuiste informatie. Zo vertelde de minister voor Rechtsbescherming tijdens de eerste corona-golf dat in de gevangenissen de RIVM-regels worden toegepast, werd hij gedwongen om bij Op1 toe te geven dat dat niet zo was en vertellen voorlichters nu nog steeds aan iedereen die het wil horen dat de regels worden gevolgd. 1.50 m. afstand, testen en quarantaine.

Er wordt inmiddels wel toegegeven dat gedetineerden ondanks de situatie binnen en buiten zichzelf niet zoals de rest van Nederland mogen beschermen met een mondkapje.  De podcast Prisonshow van de Stichting Herstel en Terugkeer heeft een aantal afleveringen over dit onderwerp gemaakt.

Er zijn een aantal voorbeelden te noemen van casussen waarin mensenrechten in het geding waren, maar ik vraag nu aandacht voor een specifieke casus waaruit blijkt hoever de minister voor Rechtsbescherming inmiddels gaat in het schenden van mensenrechten in de gevangenis. En hoe lokale gevangenisdirecteuren hun eigenstandige penitentiaire bevoegdheid ondergeschikt maken aan de opdracht van de minister.

De heer Baybasin mag van de directeur van de Schie geen interview geven aan een Koerdische nieuwszender over zijn visie op de vorming van een Koerdische Staat.  Vanuit een aantal geledingen wordt al jaren aandacht gevraagd voor het feit dat zij vinden dat de heer Baybasin nooit een eerlijk proces heeft gehad, maar dat is in deze casuïstiek niet het punt dat ik wil maken.

Waar het om gaat is, dat de minister voor Rechtsbescherming met man en macht en met de inzet van alles waar ons machtsapparaat over beschikt probeert te voorkomen dat een gedetineerde die zich al twintig jaar uiterst correct gedraagt, nooit geweld binnen de muren heeft gebruikt en veroordeeld is in een zaak waar vermeende slachtoffers niet eens bekend zijn niet met de Koerdische pers mag praten over een politieke visie.

Dat is schending van de vrijheid van meningsuiting in haar meest onverdunde vorm. Men kan slechts raden naar de motieven: wil men gewoon dat geen enkele gedetineerde perscontact heeft, of wil men geen ruzie met Erdogan? De beklagcommissie heeft de heer Baybasin in het gelijk gesteld, de directeur is in beroep tegen deze beslissing.

Op dit moment speelt een vervolg hierop dat eigenlijk te bizar voor woorden is. Een kennis heeft een telefoongesprek met de heer Baybasin opgenomen en op sociale media geplaatst. In dat interview zegt de heer Baybasin geen onvertogen woord: hij bedankt mensen voor hun steun en wenst iedereen een gelukkig nieuwjaar. Als je het beluistert dan weet je dat hij niet geweten heeft dat dit openbaar gemaakt zou worden.

De directeur gelooft dat niet, of wil het niet geloven en heeft de heer Baybasin voor zeven dagen in de strafcel geplaatst: een kale ruimte met een plastic matras die bedoeld is om te straffen en leed toe te voegen. Er is hier sprake van een oudere man met een zwakke gezondheid en uit wetenschappelijk onderzoek weten we dat plaatsing in zo’n cel voor langer dan drie dagen mentale schade oplevert die moeilijk herstelt.

Net als een aantal voormalige gevangenisdirecteuren uit ons netwerk vinden we de straf buitenproportioneel en uiterst ongepast. De strafcel wordt normaal slechts ingezet bij het plegen van geweld of drugshandel of drugsgebruik binnen de muren.

Het nare is, dat de Centrale Raad zich pas over de rechtmatigheid van de straf wil buigen als zij al voorbij is.  

Deze week hoorden we minister Kaag zeggen dat mensenrechten een serieus onderwerp zijn, ook in Nederland.  Ik hoop dat de regering zich laat overhalen om vanuit menselijkheid en mensenrechten te redeneren. En uiterst terughoudend te zijn met harde standpunten over mensen zonder status en macht: zij die het hardst de gevolgen van een onverschillig en ongevoelig beleid ervaren.

Frans Douw

Twee afleveringen van de Prisonshow: “waarom spreekt minister Dekker de waarheid niet?” en “Special over het mediabeleid voor gedetineerden”.

https://www.podbean.com/ew/pb-ttd2b-dd1874

https://www.podbean.com/ew/pb-n44r7-c49156

2021 wordt een mensenjaar!

Een jaar waarin we nog meer ruimte voor mensen dan voor systemen maken.

Eigenlijk doen wij, Toon Walravens en Frans Douw, dat al heel lang, maar in 2021 gaan we dat nog meer samendoen, in samenhang, met heel véél andere mensen.

Mensen die barsten van talent, levenskracht en liefde. En die zich minder gezien en uitgenodigd voelen of worden: zelfs bijna zijn gaan geloven dat dat “logisch” en onveranderbaar is. 

Dit jaar is het jaar van alle mensen. Geen uitsluiting van mensen waarvan gevonden word dat ze overlast geven aan de omgeving, degenen die met justitie in aanraking zijn gekomen, hun families, de nabestaanden van geweldslachtoffers, de mensen die denken in de verkeerde buurt te wonen, mensen met de andere achtergrond of sekse, geloof of seksuele geaardheid, de mensen met kwetsbaarheden of een beperking of een “ontwricht verleden”.

Alle mensen die willen genieten van wat andere mensen te bieden hebben en willen helpen daar ruimte voor te maken. Die er, net als wij, van overtuigd zijn dat onze gemeenschap zichzelf zwaar tekortdoet door zoveel mooie, waardevolle en betekenisvolle mensen buiten te sluiten. En die voelen dat het hier over onze kinderen gaat, onze broers en zussen en onze buurtgenoten. En dat wij niet konden bestaan als zij er niet waren. Die vinden dat de wereld mooier is met iedereen er bij!!

Wij, Toon en Frans van de Stichting Herstel en Terugkeer zijn al tien jaar een vraagbaak, apart of gezamenlijk, we jagen aan, brengen samen, zoeken naar positieve betekenis en bieden ruimte. Ruimte en podia waar mensen in Nederland en de hele wereld gezien en gehoord kunnen worden.  We hebben van elke dag van deze tien jaar geleerd en genoten.

Op dit moment zijn onze vrienden Bedel Bayrak, Nadiah Al Sayed en Peter Kromkamp bezig om van onze website (www.herstelterugkeer.nl) een clubhuis te maken voor jullie allemaal en we hopen half februari “online” te zijn. Voel je uitgenodigd om toe te treden als betekenisgever.

Verder gaan de uitzendingen van de podcast, inmiddels podium voor velen, nu nog op www.prisonshow.nl gewoon door, en zijn al onze vrienden en wij volop actief en bereikbaar voor mensen. Ook voor mensen die in de politiek, media of voor een organisatie werken. Je kunt jezelf of een ander die een podium verdient aanmelden om geïnterviewd te worden. Alvast meedoen? Wordt volger van de Prisonshow! 

Let Op: in februari 2021 komt het boek “Het zijn mensen, memoires van een gevangenisdirecteur” uit en zullen er naar aanleiding daarvan spreekbeurten, meetings en discussies zijn. Niet op de eerste plaats over het boek, maar over hoe wij nu omgaan met delict, straf, herstel en terugkeer en dat dat heel anders kan en moet.  Je kunt het boek alvast reserveren:

Let op:  op 1 mei zal de documentaire “Toon W. is Hersteld” in première gaan en zullen er naar aanleiding daarvan debatavonden, presentaties en dialoogontmoetingen komen. In de documentaire zullen verschillende mensen aan het woord komen zoals o.a.: Willem den Hertog (oprichter van Hertog ijs en later aalmoezenier in de strafgevangenis in het Belgische Merksplas), klinisch psycholoog Ton Kuijpers (behandelaar Toon), Zus Bea Walravens, een gevangenisbewaarder en een ex-bendelid, etc.

Vrijdag 8 oktober 2021 Ontmoetingsdag

En dan natuurlijk de Ontmoetingsdag “Recht van Spreken”, voor alle betrokkenen bij het Proces van Herstel en Terugkeer.  Georganiseerd voor, door en met jullie. Zet hem nu al in je agenda, want post- covid verwachten wij een enorme belangstelling. Volg de berichten. Want weldra zal de locatie en andere relevante informatie door ons op de website en sociale media verspreid worden.

Tot snel!

Met hartelijke groet

Toon Walravens

Frans Douw